Een nieuw onderzoeksprogramma voor de allerjongste kinderen
Met de start van het onderzoeksprogramma MetaHealth slaan publieke en private partijen de handen ineen om de gezondheid van jonge kinderen te verbeteren. Het programma richt zich specifiek op de eerste 1000 dagen van het leven: de periode vanaf de zwangerschap tot het tweede levensjaar van een kind.
In deze cruciale fase wordt de basis gelegd voor zowel de mondgezondheid als de stofwisseling van een kind. MetaHealth onderzoekt hoe deze twee elementen elkaar beïnvloeden en welke rol het microbioom, leefstijl, cultuur en omgeving daarbij spelen.
Waar draait het onderzoek om?
Het microbioom bestaat uit alle bacteriën die in en op ons lichaam leven. MetaHealth bestudeert hoe dit microbioom samen met dagelijkse leefgewoonten en de leefomgeving van invloed is op de mondgezondheid en het gewicht van jonge kinderen.
Daarnaast werkt het project aan nieuwe modellen en digitale hulpmiddelen. Denk aan e-health-toepassingen en praktische tests die ouders en zorgverleners kunnen gebruiken om een gezond gewicht en een gezond gebit bij kinderen te bevorderen.
Het doel van MetaHealth
MetaHealth wil de gezondheid van kinderen in de eerste 1000 dagen van hun leven verbeteren en bewaken. Daarbij gaat specifieke aandacht uit naar het verkleinen van gezondheidsverschillen tussen sociaaleconomische groepen.
Op de langere termijn hoopt het project zo een bijdrage te leveren aan de volksgezondheid in bredere zin.
Gezond gedrag als vanzelfsprekende keuze
De onderzoekers kijken niet alleen naar individueel gedrag, maar ook naar de omgeving waarin kinderen en gezinnen leven. Die omgeving moet zo worden ingericht dat gezonde keuzes de makkelijkste, aantrekkelijkste en meest logische optie worden.
In de komende periode worden de ontwikkelingen binnen dit omvangrijke project regelmatig toegelicht, samen met de mensen en organisaties die er dagelijks aan werken.
De mond hoort bij het lichaam, niet ernaast
Deze blogreeks start met een bijdrage over de rede die Egija Zaura hield bij het 392-jarig bestaan van de Universiteit van Amsterdam. Zaura is projectleider van MetaHealth en werkzaam als hoogleraar en onderzoeker aan het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (ACTA).
Haar onderzoek richt zich op microben in de mond, zoals bacteriën, schimmels en andere micro-organismen, en op de rol die deze spelen in onze gezondheid. Zaura is een van de drijvende krachten achter MetaHealth en benadrukt steeds het belang van een integrale blik: mond en lichaam horen bij elkaar en moeten niet los van elkaar worden bekeken.
In haar rede stelt zij dat de mond weer gezien moet worden als onderdeel van het hele lichaam. Mondgezondheid krijgt volgens haar nu te vaak te weinig aandacht, zowel binnen de zorg als in de samenleving als geheel.
Waarom de mond zoveel meer is dan tanden
De mond speelt een onmisbare rol in ons dagelijks functioneren. We gebruiken hem om te eten, te praten, te lachen en contact te maken met anderen. Een gezonde mond draagt daardoor ook bij aan zelfvertrouwen, en goed kunnen kauwen hangt samen met een helder denkvermogen.
Mondmicroben: onderdeel van een gezond ecosysteem
In de mond leven talloze microben. Deze mondmicroben maken deel uit van het natuurlijke ecosysteem van de mond en vormen een normaal, gezond onderdeel van ons lichaam.
Soms raakt de balans tussen deze microben verstoord. Dat kan bijdragen aan het ontstaan van mondaandoeningen. Toch zijn mondmicroben niet per definitie schadelijk: het gaat hier niet om een infectie, zoals tuberculose of het SARS-virus. Dat zijn ziekteverwekkers die van oorsprong niet in de mond thuishoren.
Wat gebeurt er als de balans verstoort raakt?
Raakt de balans van mondmicroben uit evenwicht, dan kunnen aandoeningen zoals gaatjes en tandvleesontsteking ontstaan. Deze problemen staan niet op zichzelf: ze hangen ook samen met andere gezondheidsproblemen, waaronder diabetes en hart- en vaatziekten.
Gezondheidsverschillen in mondzorg
Niet iedereen heeft evenveel last van mondproblemen. Vooral kinderen uit gezinnen met een lager inkomen en ouderen ervaren vaker problemen met hun mond. Dit heeft directe gevolgen voor hun algemene gezondheid en hun functioneren in het dagelijks leven.
MetaHealth: onderzoek naar jonge kinderen en hun leefomgeving
In haar rede gaat Zaura verder in op het onderzoeksproject metahealth.nl. Dit onderzoek richt zich op jonge kinderen en op de manier waarop hun mondgezondheid samenhangt met leefstijl en leefomgeving. Het uiteindelijke doel is betere zorg en effectievere preventie.
De kernboodschap van het onderzoek is helder: een gezonde mond is van groot belang voor een gezond lichaam en verdient daarom veel serieuzere aandacht dan nu het geval is.
Uit de rede van Egija Zaura, 11 januari 2024
Egija Zaura: "Ik hoop het bewustzijn te vergroten voor het belang van een gezonde mond in een gezond lichaam. Ik durf te beweren dat onze maatschappij, onze overheid, onze gezondheidszorg en ziektekostenverzekeringen, ons onderwijs en de instellingen die onderzoek financieren een blinde vlek hebben als het gaat om mondgezondheid."
Voedingsadviezen die goed zijn voor de stofwisseling kunnen bijvoorbeeld schadelijk zijn voor de mondgezondheid, zoals de suggestie van het Voedingscentrum om gedroogd fruit als tussendoortje te gebruiken. Deze aanbeveling is inmiddels aangepast; meer hierover is te lezen in een eerdere blog over de Schijf van Vijf en mondgezondheid.
Niet alleen diëtisten, maar ook artsen kunnen onwetend zijn over de effecten die medische aandoeningen of ingrepen kunnen hebben op de mondgezondheid van een patiënt, en omgekeerd. In plaats van te worden gezien als een integraal onderdeel van gezondheid en welzijn, wordt mondgezondheid nog te vaak gemarginaliseerd en behandeld als een niche. De volledige verantwoordelijkheid hiervoor wordt dan overgelaten aan een kleine groep gespecialiseerde zorgprofessionals, zoals tandartsen en mondhygiënisten."
Lees de volledige rede
Wil je de rede van Egija Zaura in het Nederlands volledig lezen? Dat kan via de website van het onderzoeksprogramma: https://nwo-metahealth.nl/dies/.
Samen werken aan mond- en lichaamsgezondheid
Met MetaHealth wordt stap voor stap gebouwd aan meer kennis, bredere samenwerking en concrete impact op het gebied van mond- en lichaamsgezondheid. In de volgende delen van deze reeks volgen meer inzichten uit dit belangrijke onderzoeksprogramma.
